آرشیو دسته بندی ها: برق صنعتی

سوکت صنعتی

ما در این مقاله سعی داریم تا به شما سوکت صنعتی را معرفی و انواع سوکت های صنعتی را معرفی کنیم. الکتریسیته با این که یکی از مفیدترین اکتشافات بشر است، اما استفاده از آن، خطرات بالقوه‌ی زیادی نیز به همراه دارد. با توجه به این که همه‌ی کارهای روزمره، چه در سطح عادی و چه در سطح صنعتی، نیاز به استفاده از این انرژی دارد، منابع الکتریسیته، کاربردهای زیادی دارند. با جمع کردن مقدار زیادی از این انرژی در یک جا، گرچه دسترسی به آن راحت‌تر شده است، اما جمع شدن آن، سبب می‌شود احتمال وقوع خطرات بالقوه نیز افزایش یابد. به خصوص در شرایط صنعتی که استفاده از برق‌های فشار بالا مورد نیاز است، استفاده از وسایل امنیتی، امری ضروری است. یکی از این ابزار، سوکت صنعتی است که در ادامه درباره‌ی کاربرد و انواع آن،‌ بیشتر صحبت می‌کنیم.

سوکت صنعتی چیست؟

سوکت ابزاری است که کار اتصال وسایل برقی به منبع الکتریسیته را بر عهده دارد. سوکت، روی انواع سیم و کابل سوار شده و وسیله‌ی مورد نظر را از طریق پریز صنعتی، به منبع الکتریسیته وصل می‌کند تا نیروی مورد نیاز آن تامین گردد. با استفاده از سوکت صنعتی، علاوه بر تسهیل امر اتصال، امنیت آن نیز بیشتر می‌شود. با توجه به میزان جریان‌های مختلفی که در منابع الکتریسیته وجود دارد، سوکت صنعتی نیز در جریان‌های گوناگون تولید می‌شود. همچنین استانداردهای مختلفی از جمله IP44 و IP55 و IP67 برای سنجش سطح امنیتی این محصول وجود دارد. به این سوکت، کانکتور نیز می‌گویند.

انواع سوکت صنعتی

با توجه به این که سوکت، یکی از اصلی‌ترین ابزارهای مورد استفاده در برق صنعتی است، معیارهای مختلفی برای دسته‌بندی انواع آن وجود دارد. در این مقاله، دو معیار کلی، یعنی تقسیم بر اساس ولتاژ و فرکانس، و تقسیم بر اساس نوع نصب را بررسی می‌کنیم.

انواع سوکت صنعتی بر اساس ولتاژ و فرکانس

بر این اساس، می‌توان انواع سوکت صنعتی را به انواع:

• سوکت سه فاز
• سوکت نر و مادگی
• سوکت شبکه
• سوکت جنگی

تقسیم کرد. در ادامه، هر کدام را به طور مختصر بررسی می‌کنیم.

سوکت سه فاز

این دسته از سوکت‌ها، برای جایگزینی سه‌شاخه‌ها و پریزهای سه فاز ساخته شده‌اند. این محصول، توانایی پشتیبانی از جریان برق را دارد، اما در مورد جریان‌های حنثی، اینگونه عمل نمی‌کند. دلیلش هم این است که بارهای الکتریکی جاری در سوکت سه فاز، نیاز به جریانی خنثی ندارند. در این نوع از سوکت صنعتی، سیم سبزی هم به کار می‌رود که جهت کنترل جریان ارت است.

سوکت نری و مادگی صنعتی

سوکت نری و مادگی (male and female plug)، در ابعاد مختلف و برای سازگاری با فرکانس‌های مختلف تولید می‌شود. با توجه به این که امکان بروز اشتباه در استفاده از این محصول وجود دارد، این کانکتورها در ۱۲ رنج مختلف ولتاژی تولید می‌شوند تا امکان اشتباه در استفاده از آن‌ها به حداقل برسد. یک سوکت نری و مادگی صنعتی، دارای اجزایی است از جمله: نری و مادگی‌های صنعتی 125A، سوکت‌های دیواری، نری و مادگی‌های دارای ارت، پریز دیواری، دوشاخه، تابلو برق آماده و … .

سوکت شبکه

وظیفه‌ی این دسته از سوکت‌های صنعتی، با دیگر انواع آن متفاوت است. سوکت شبکه، به انتهای یک کابل شبکه متصل می‌شود و کار نقل و انتقال داده را بر عهده دارد. جنس این سوکت‌های صنعتی معمولا از جنس پلاستیک مرغوب است. البته از اصطلاح سوکت شبکه، برای تمام رابط‌های استاندارد که کار اتصال دو کابل انتقال داده را بر عهده دارند، استفاده می‌شود.

البته اصطلاح سوکت شبکه صنعتی، در بازار ایران، کاربرد خاصی دارد. از این عبارت برای اشاره به سوکت RJ45 استفاده می‌شود. طراحی آن به نحوی است که ۸ پین مسی در آن وجود دارد که امکان اتصال انواع کابل‌های شبکه را ممکن می‌کند.

همچنین انواع سوکت‌های تلفن نیز در این دسته قرار می‌گیرند.

سوکت جنگی

همانگونه که از نامش هم پیداست، استفاده از این سوکت‌های صنعتی برای کاربردهای نظامی، مانند اتصال ابزار و وسایل جنگی، بی‌سیم‌ها، رادارها و … است. با توجه به شرایط خاصی که از این نوع سوکت استفاده می‌شود، جنس بدنه‌ی آن‌ها از آلومینیوم بوده و پین آن‌ها را نیز از نقره می‌سازند.

انواع سوکت‌های صنعتی، بر اساس نوع نصب

علاوه بر ولتاژ و فرکانس، از لحاظ ظاهری نیز می‌توان سوکت‌های صنعتی را به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد. سه نوع سوکت بر این اساس، عبارتند از:

• سوکت کانکتور (سیار)
• سوکت تابلویی (توکار)
• سوکت دیواری (روکار)

ضرورت خرید سوکت صنعتی

امنیت یکی از فاکتورهایی است که هم در کوتاه‌مدت و هم در بلندمدت، سلامت یک عملیات را تضمین می‌کند. با توجه به میزان بالایی از ولتاژ که در جریان الکتریسیته‌ی مورد استفاده در صنایع مختلف وجود دارد، در خیلی از اوقات، بدون استفاده از سوکت، نمی‌توان از امنیت عملیات اطمینان حاصل کرد.

در آخر

پرو تهویه به شما مشتریان این اطمینان را میدهد که طرح و سفارش شما را با بهترین کیفیت و قیمتی مناسب در اسرع وقت به شما مشتریان ارائه نماید.

بیشتر بخوانید

• سوکت صنعتی
• نحوه عملکرد کنتاکتور
• لیمیت سوئیچ

انواع کنتاکتور و کاربرد آنها

اگر هم اکنون در حال مطالعه این مقاله هستید پس می خواهید با انواع کنتاکتور و کاربرد آنها آشنا شوید. ما در این مقاله قصد داریم انواع مختلف کنتاکتور ها را بررسی کرده و کاربرد هریک را بیان کنیم. با ما همراه باشید. پیش از اینکه به بررسی انواع کنتاکتور و کاربرد آنها بپردازیم. ایبتدا تعریفی کلی از خود کنتاکتور ارائه می دهیم. بطور کلی کنتاکتور Contactor کلیدی کنترل شونده است که با استفاده از خاصیت الکترومغناطیس چند کنتاکت را به هم متصل یا از هم جدا می نماید. معمولا از کنتاکتور جهت قطع و وصل در مدار قدرت (کنتاکتور های قدرت) یا تغییر اتصال در مدار قدرت و کنترل (کنتاکتور های فرمان) استفاده می شود. کنتاکتورها دارای سه کنتاکت اصلی و تعدادی کنتاکت فرعی می باشند. حال به سراغ معرفی انواع کنتاکتور و کاربرد آنها می رویم :

کنتاکتور یا کلید مغناطیسی(Contactor)

کنتاکتور با استفاده از خاصیت الکترومغناطیس (مانند رله ها) تعدادی کنتاکت را به یکدیگر وصل یا از یکدیگر جدا می کند. از این خاصیت جهت قطع و وصل و یا تغییر اتصال مدار استفاده می شود. شکل زیر یک کنتاکتور الکترومکانیکی را نشان میدهد.

کنتاکتور الکترومکانیکی

ساختمان کنتاکتور

کنتاکتور از دو هسته به شکل E یا Uzz که یکی ثابت و دیگری متحرک است تشکیل می شود. در میان هسته ی ثابت یک بوبین یا سیم پیچ قرار دارد وقتی بوبین به برق متصل می شود با استفاده از خاصیت مغناطیسی، نیروی کششی فنر را خنثی می کند و هسته ی فوقانی را به هسته ی تحتانی اتصال میدهد و باعث می شود که تعدادی کنتاکت عایق شده از یکدیگر به ترمینال های ورودی و خروجی کلید متصل شود و یا باعث گردد کنتاکتهای بسته ی کنتاکتور باز شوند.

در صورتی که مدار تغذیه ی بوبین کنتاکتور قطع شود، در اثر نیروی فنری که داخل کلید قرار دارد هسته ی متحرک دوباره به حالت اول باز می گردد.

مزایای استفاده از کنتاکتورها

کنتاکتورها نسبت به کلیدهای دستی صنعتی مزایایی به شرح زیر دارند:

۱) می توان مصرف کننده را از راه دور کنترل کرد.

۲) می توان مصرف کننده را از چند محل کنترل کرد.

۳) امکان طراحی مدار فرمان اتوماتیک برای مراحل مختلف کار مصرف کننده وجود دارد.

۴) سرعت قطع و وصل کلید زیاد و استهلاک آن کم است.

۵) از نظر حفاظتی مطمئن ترند و حفاظت مناسب تر و کامل تر دارند.

۶) عمر مؤثرشان بیشتر است.

۷) می توان مدار راه انداز کنتاکتور را طوری همبندی کرد که هنگام قطع برق، مدار مصرف کننده نیز قطع شود و به استارت مجدد نیاز پیدا کند، در نتیجه از خطرهای وصل ناگهانی دستگاه جلوگیری گردد.

انواع کنتاکتور و کاربرد آنها

کنتاکتور برای جریان های AC و DC ساخته می شود؛ تفاوت این دو نوع کنتاکتور در آن است که در کنتاکتورهای AC از یک حلقه ی اتصال کوتاه برای جلوگیری از لرزش حاصل از فرکانس برق استفاده می گردد. نیروی کششی یک مغناطیس الکتریکی جریان متناوب، متناسب با مجذور جریان عبوری از آن و در نتیجه متناسب با مجذور اندکسیون مغناطیسی است. چون مقدار جریان لحظه ای با توجه به رابطه elmax sin wt تغییر می کند، مقدار نیروی کششی مغناطیسی نیز برابر با f =  Fmax sim 2w خواهد شد و تعداد دفعاتی که این نیرو ماکزیمم و صفر می شود، به اندازه ی دو برابر فرکانس شبکه خواهد گردید در نتیجه، در لحظاتی که مقدار نیروی کششی بیشتر از نیروی مقاوم فنرهای کنتاکتور باشد، هسته ی کنتاکتور جذب می شود و در لحظاتی که مقدار نیروی کششی کمتر از مقدار نیروی فنرها شود، هسته ی متحرک کنتاکتور تمایل پیدا می کند که به محل اول خود باز گردد. به این ترتیب در هسته ی متحرک لرزش و صدا ایجاد خواهد شد. این نوسانات را می توان به وسیله ی یک حلقه بسته، که در سطح قطبها جاسازی شده و حدود نصف تا 2/ 3 سطح هر قطب را پوشانده است، از بین برد و لرزش آن را بر طرف کرد. عمل این حلقه مانند سیم پیچ ثانویه ی ترانسفورماتوری است که در حالت اتصال کوتاه قرار گرفته و از آن جریان القایی عبور می کند و باعث می شود در مدار هسته فوران مغناطیسی فرعی ایجاد کند. این فوران فرعی بافوران اصلی اختلاف فاز دارد و زمانی که نیروی کششی حاصل از فوران فرعی ماکزیمم باشد، این نیرو صفر خواهد بود و چون جمع این دو نیرو به هسته ی متحرک اثر می کند، نیروی کششی در هر لحظه از نیروی مقاومت فنر بیشتر خواهد بود.

ولتاژ تغذیه ی بوبین کنتاکتورها متفاوت است و از 24 تا 380 ولت ساخته می شود. در اکثر کشورهای صنعتی برای حفاظت بیشتر، تغذیه ی بوبین کنتاکتورها را زیر ولتاژ حفاظت شده 65 (ولت) انتخاب می کنند و یا برای تغذیه ی مدار فرمان، ترانسفورماتور مجزا کننده به کار می برند.

شناخت مشخصات فنی انواع کنتاکتور و کاربرد آنها

نوع کنتاکتور با توجه به نوع مصرف کننده و شرایط کار انتخاب می شود. کنتاکتورها قدرت و جریان عبوری مشخصی برای ولتاژهای مختلف دارند. بنابراین، باید به جدول و مشخصات کنتاکتور توجه کافی بکنیم و انتخاب کنتاکتور را منطبق بر مشخصات مورد نیاز قرار دهیم. برای اتصال مصرف کننده به شبکه باید از کلید یا کنتاکتوری با مشخصات مناسب استفاده کرد که کنتاکت های آن تحمل جریان راه اندازی و جریان دائمی را داشته باشد. همچنین در صورت اتصال کوتاه، جریان لحظه ای زیادی که از مدار عبور می کند و یا جرقهای که هنگام قطع مدار ایجاد می شود، صدمه ای به کلید نزند. به این منظور و برای این که بتوانیم پس از طراحی مدار، کنتاکتور مناسب را برای اتصال مصرف کننده به شبکه انتخاب کنیم، باید با مقادیر نامی مربوط به کنتاکتور آشنا شویم. این مقادیر برای کلیدهای غیرمغناطیسی، مانند کلید اهرمی و غلتکی نیز وجود دارد. در ادامه همین مقاله کنتاکتورها با این مقادیر، که معمولا مهم ترین آنها بر روی بدنه ی کلید نوشته شده است، آشنا می شویم.

برای انتخاب کنتاکتورها و آشنایی مختصر با انواع کنتاکتور و کاربرد آنها در قدرت های مختلف می توان از جدول های زیر استفاده کرد. از آن جایی که کنتاکتورها را بیشتر برای راه اندازی الکتروموتورها به کار می برند، آشنایی با پلاک نصب شده روی موتورها لازم است.

پلاک خوانی و نامگذاری کنتاکتور
بر روی پلاک کنتاکتورها علائم و حروفی نوشته می شود که در زیر همراه با مشخصات یک نمونه کنتاکتور، به نمونه های مختلف علائم، با توضیح آنها اشاره شده است:
HL08 / 53 تعداد تیغه ها (کنتاکتها) را نشان میدهد. 8 تعداد کل تیغه ها را بیان می کند. 5 تعداد تیغه های باز را نشان میدهد. 3 تعداد تیغه های بسته را نشان میدهد.
HL: تیپ کنتاکتور و شماره 0660 شماره سند در پلاک بالاست.
VDE: استاندارد ساخت و Gr c نشان کشور سازنده (آلمان) است.

Ith (ج هشت ساعت): جریانی که در یک شیفت کاری (هشت ساعت) می توان ریاناز کنتاکتور عبور داد بطوری که هیچگونه تغییری در خصوصیات کنتاکتور پیش نیاورد.

Ithl (جریان هفتگی) :جریانی که در شرایط کار نرمال، یک بار می توان در هفته از کنتاکتور عبور داد.

Ith2 (جریان دائمی) :جریانی که می توان در شرایط کار نرمال و در زمان نامحدود و بدون قطع شدن از کنتاکتور عبور داد. در مثال بالا این جریان 16 آمپر میباشد.

le (جریان کار نامی): جریانی است که شرط استفاده از کنتاکتور را بیان می کند یعنی اگر از کنتاکتور باید بطور دائم جریان عبور کند (بدون قطع و وصل مداوم) le = lth2 خواهد شد و یا اگر کنتاکتور برای یک شیفت کار(هشت ساعت) در مدار وصل باشد (با قطع و وصل مداوم در اینصورت le =lth خواهد بود. در مثال بالا این جریان 10 آمپر میباشد. ( Ith ( 1s (ماکزیمم جریان لحظه ای): جریان لحظه اتصال کوتاه مدار که کنتاکتها برای مدت یک ثانیه می توانند بدون آسیب دیده گی تحمل نمایند.

Ue (ولتاژ کار نامی): کنتاکت ها می توانند با جریان کار نامی le در این ولتاژ مورد استفاده قرار گیرند. در مثال بالا این ولتاژ 220 ولت می باشد.

Ui (ولتاژ عایقی نامی): استحکام عایقی بین کنتاکت ها را بیان می کند. در مثال بالا این ولتاژ 500 ولت می باشد. Uc (ولتاژ تغذیه بوبین): مقدار آن در روی بوبین کنتاکتور نوشته می شود.

تعداد دفعات قطع و وصل در بی باری: حروف لاتین A و B و C و D و E و F تعداد دفعات قطع و وصل در بی باری را نشان می دهد بطوری که هر حرف نماینده عددی است که در جدول زیر بیان شده است:

در مثال بالا حرف لاتین E3 تعداد دفعات قطع و وصل بی باری را به این شرح بیان می کند: 3*10=E3

قدرت قطع و وصل: یکی از مهم ترین مشخصاتی است که بر روی پلاک کنتاکتور نوشته می شود و در انتخاب کنتاکتور صحیح برای کار مورد نظر نقش بسزایی دارد. برای مثال به جدول زیر توجه فرمایید:

جدول بالا نشان می دهد در سطر مربوط به AC3، توان موتورهای آسنکرون سه فاز روتور قفسی که این کنتاکتور می تواند آنها را در ولتاژهای مختلف (با تعداد قطع و وصل بسیار کم) راه اندازی نموده و همچنین قطع نماید، بیان شده است. حال اگر بخواهیم موتور را بصورت منقطع در زمان های کوتاه قطع و وصل کنیم و یا اینکه جهت گردش آن را سریع تغییر دهیم، برای کنتاکتور AC3 باید از مقادیر داده شده در سطر AC4 استفاده نماییم.

شماره شناسایی کنتاکت های کنتاکتور

یک کنتاکتور دارای تعدادی کنتاکت اصلی و تعدادی کنتاکت کمکی باز و تعدادی کنتاکت کمکی بسته می باشند. هر یک از این کنتاکتها دارای شماره شناسایی یا شماره آدرس هستند که این شماره ها در جدول (۳-۱) بیان شده اند. برای مثال، کنتاکت های اصلی یک کنتاکتور سه فاز با اعداد 21 / 43 /56 و کنتاکت کمکی بسته آن 11-12 و کنتاکت کمکی باز آن با شماره 1314 می تواند بیان شود.

شماره کنتاکت های کمکی و اصلی المان ها

کنتاکتور الکترونیکی یا استاتیکی (Solid state relay= SSR)

شکل بالا یک نمونه کنتاکتور الکترونیکی را نشان میدهد.

در این المان ها به جای کنتاکت های فلزی از نیمه هادی هایی مانند تریستور و ترایاک و غیره استفاده شده است. از مهم ترین مزایای المان های نیمه هادی سرعت زیاد قطع و وصل (تعداد در ثانیه) و نداشتن جرقه هنگام قطع و وصل آنها می باشد. از آنجایی که جریان راه اندازی موتورها بالاست لذا جهت استفاده برای راه اندازی موتورها این مسئله موجب سوختن آن می شود مگر اینکه این جریان نیز لحاظ شود. این المانها بیشترین کاربرد را در هیترها و از این قبیل دارند.

کنتاکتور الکترونیکیSSR

کنتاکتور چیست؟

کنتاکتور تجهیزی پرکاربرد در صنعت برق می‌باشد و در ولتاژها و جریان‌های مختلفی در بازار ارائه می‌شوند، حال بیایید به این سوال‌ها پاسخ دهیم: کنتاکتور چیست؟ چه ساختاری دارد؟ نحوه عملکرد کنتاکتور به چه صورت است؟ در ساده ترین تعریف، کنتاکتور یک دستگاه سوئیچیگ(کلید زنی)  الکتریکی است که برای خاموش و روشن کردن یک مدار الکتریکی استفاده می‌شود. کنتاکتور یک نوع خاص از رله است اما یک تفاوت پایه ای بین کنتاکتور و رله وجود دارد و آن اینست که کنتاکتور بیشتر در دستگاه‌هایی کاربرد دارد که ظرفیت تحمل جریان بالاتری دارند درحالیکه رله برای دستگاه‌هایی با جریان پایین تر مورد استفاده قرار می‌گیرند. کنتاکتور ساختاری به هم پیوسته دارد و به راحتی قابل نصب است.

ساختار کنتاکتور به چه صورت است؟

به طور معمول کنتاکتور دارای چندین کنتاکت می‌باشد. کنتاکت‌ها بیشتر از نوع کنتاکت باز(به انگلیسی Normally Open به اختصار NO) هستند و همین کنتاکت‌ها هستند که قدرت عملکردی را در زمانی که بوبین کنتاکتور برق دار شده است برای بار فراهم می‌کنند. کنتاکت‌های کنتاکتور توانایی باز و بسته شدن سریع را دارند که به همین سبب برای تحمل بارهای بزرگتر مناسب می‌باشند.کنتاکتور بیشتر همراه با موتورهای الکتریکی  مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کنتاکتور می‌تواند رنج وسیعی از جریان را پوشش دهد و در هر یک از این آمپراژها  از جریان‌های کم تا هزاران آمپر و ولتاژهای 25 ولت تا هزاران ولت مورد استفاده قرار گیرد.

علاوه براین در ابعاد مختلفی از ابعاد کوچک دستی تا سایزهای بزرگتر در بازار موجودند. کنتاکتور به این دلیل بیشتر در بارهای با جریان بالا مورد استفاده می‌باشد که ظرفیت بالایی برای عملکرد در جریان‌های بالای 5000 آمپر و توان‌های بالاتر از 100کیلووات  دارد.

زمانی که موتورهای جریان بالا قطع می‌شوند، تولید قوس الکتریکی می‌کنند. برای کاهش و کنترل این نوع آرک (قوس) می‌توان از کنتاکتور استفاده نمود.

قاعده کلی عملکرد کنتاکتورها چگونه است؟

نحوه عملکرد کنتاکتور بسیار ساده می‌باشد، جریانی که در کنتاکتور جریان دارد، بوبین کنتاکتور را برق دار می‌کند سپس بوبین برق دار شده یک میدان مغناطیسی را ایجاد می‌کند.

این میدان باعث حرکت جوشن(آرمیچر)  کنتاکتور می‌شود و در نهایت مدار بین کنتاکت‌های ثابت و متحرک کنتاکتور توسط یک کنتاکت بسته(به انگلیسی Normally Close به اختصار NC)  تکمیل می‌شود و این امکان را فراهم می‌کند تا جریان از طریق کنتاکت‌ها به بار منتقل شود. زمانی که جریان کنتاکتور قطع شود، بوبین بی برق شده و مدار را باز می‌کند.

از آنجا که کنتاکتور برای باز و بسته شدن سریع کنتاکت‌ها طراحی شده است، کنتاکت‌های متحرک به سرعت با کنتاکت‌های ثابت برخورد می‌کنند و از جای خود به طرف بالا  جهش می‌کنند.

در بسیاری از کنتاکتورها برای جلوگیری از این نوع جهش‌ها از کنتاکتور با اتصالات دو راهه استفاده می‌شود. ورودی جریان به بوبین کنتاکتور ممکن است acیا  dc باشد(رنج بین 12Vac یا 12Vdc تا 690Vac تا 440Vdc).

مقدار کمی‌از جریان جاری در کنتاکتور توسط بوبین  مصرف می‌شود، برای کاهش این برق مصرفی، مدارات اقتصادی به کار گرفته می‌شوند که هزینه برق هدر رفت را کاهش دهد.

به زبان ساده زمانی که جریان الکتریکی از کنتاکتور عبور می‌کند باعث ایجاد یک میدان مغناطیسی قوی می‌شود. این میدان مغناطیسی، آرمیچر را به طرف بوبین(سیم پیچ) می‌کشد و این باعث یک قوس الکتریکی شده و سپس جریان الکتریکی از طریق یک کنتاکت به طرف دستگاهی که کنتاکتور در آن تعبیه شده است هدایت می‌کند.

بنابراین عملکرد اصلی کنتاکتور،روشن و خاموش کردن یک مدار الکتریکی می‌باشد.

 کنتاکتور چگونه غیرفعال می‌شود؟

برای غیرفعال نمودن کنتاکتور می‌توان آن را از دستگاه اصلی که در آن تعبیه شده است، خارج نمود. در صورت عدم عبور جریان الکتریکی، حالت ارتجاعی فنر آرمیچر را تحت فشار قرار خواهد داد و در نهایت اتصال را قطع می‌کند.

کنتاکتورهای مغناطیسی چگونه عمل می‌کند؟

کنتاکتور انواع مختلفی دارد که هر نوع به خودی خود ویژگی‌ها،برنامه‌ها و قابلیت‌های خاص خود را دارند. کنتاکتور مغناطیسی متداول ترین نوع کنتاکتور است و بسیار پیشرفته تر از مدل‌های قبلی می‌باشد.

کنتاکتور مغناطیسی به صورت الکترومکانیکی عمل می‌کند و هیچ نیازی به مداخله نیروی انسانی برای تنظیمات و یا فرمان ندارد و حتی با استفاده از تکنولوزی‌های پیشرفته، می‌توان آنها را از راه دور کنترل کرد و این قابلیت آنها را ایمن تر و کارآمدتر کرده است.

تفاوت اصلی کنتاکتور و رله چیست؟

اگر بخواهیم به صورت سطحی به ساختار و عملکرد رله و کنتاکتور بنگریم،رله دقیقا مانند کنتاکتور است که هردو برای باز و بسته کردن مدارات به صورت الکترومکانیکی و یا الکترونیکی استفاده می‌شوند.

پس تفاوت رله و کنتاکتور در چیست؟

مواردی که رله و کنتاکتور با هم تفاوت دارند به شرح زیر است:

1-کاربردها

تفاوت عمده این دو دستگاه در مکانی است که استفاده می‌شوند در واقع چون کنتاکتور نسبت به رله قوی تر می‌باشد بنابراین برای کاربردهای پرقدرت تر مورد استفاده قرار می‌گیرد و رله در کاربردهای ضعیف تر کاربرد دارد.

2-ظرفیت بار

کنتاکتور را می‌توان در مداراتی که دارای ظرفیت جریان بالا و پایین (9A تا 1250A ) هستند به کار گرفت،در حالیکه رله در مدارات کنترلی که تنها ظرفیت جریان‌های پایین (5A تا 10A)را دارند، قابل استفاده می‌باشند.

3-طراحی

کنتاکتور معمولا برای کاربردهای سه فاز طراحی شده است اما رله در درجه اول برای استفاده در کاربردهای تک فاز طراحی می‌شود.

کنتاکتورها برای استفاده در کاربردهای ولتاژ بالا طراحی شده اند تا خطرات ولتاژ بالا را کنترل کنند بنابراین برای جلوگیری از سوانح، ویژگی ایمنی بیشتری مانند خاصیت فنری کنتاکت‌ها به دستگاه اضافه شده است.

کنتاکت فنری خصوصیتی است که اگر کنتاکتور در وضعیت اضافه بار قرار گیرد از اتصال کوتاه داخلی جلوگیری می‌کند.

ویژگی حفاظتی دیگر که کنتاکتور داراست، وجود حذف کننده آرک(قوس) الکتریکی است.

این خاصیت به کاهش و از بین بردن جرقه‌های ایجاد شده در هنگام جدا شدن کنتاکت‌های حامل جریان، کمک می‌کند، این درحالیست که رله این ویژگی‌ها را ندارد.

4-سرعت کلیدزنی:

کنتاکتور در تغییر وضعیت کندتر از رله عمل می‌کند و این دلیل آنست که می‌توان رله را با سیگنال‌های الکترونیکی کنترل نمود.

5-مصرف برق:

انرژی برقی که کنتاکتور استفاده می‌کند در مقایسه با رله  بیشتر می‌باشد زیرا که رله‌ها از بوبین‌های کوچکتری نسبت به بوبین‌های کنتاکتور استفاده می‌کنند.

6-اندازه و قیمت:

از آنجا که کنتاکتور برای کاربردهای ظرفیت بالا استفاده می‌شود نسبتا بزرگتر و سنگین تر از رله‌ها می‌باشند.بدیهی است که به دلیل تفاوت در اندازه، راندمان و کارایی،کنتاکتور در مقایسه با رله گران قیمت تر باشد.

قیمت کنتاکتور سه فاز قدرت ، خازنی و کنترلی:

قیمت کنتاکتور سه فاز و مشخصات فنی و عمر کنتاکتور همواره پارامترهایی است که در انتخاب کنتاکتور به منظور قطع و وصل برق تاثیر گذار است. اما کنتاکتور‌ها انواع مختلفی دارند که برای انتخاب صحیح باید در مورد آنها بدانیم

کنتاکتور ( قدرت)

کنتاکتور سه فاز ( قدرت) در زیر شاخه ادوات سوئیچینگ قرار می‌گیرند که شرایط را برای قطع و وصل ایمن مدارهای برق با مکانیزم مغناطیسی، فراهم می‌نماید تجهیزی با قابلیت کنترل از دور و تنها با اعمال ولتاژ به بوبین تحریک و به محض قطع شدن ولتاژ تغذیه بوبین ، هیچ گونه اتصالی برقرار نیست ، از دیگر ویژگی منحصر به فرد کنتاکتورها به نسبت سایر کلیدها ، تعداد بالای قطع و وصل به صورت پی در پی می‌باشد.

کنتاکتور کنترلی

کنتاکتور کنترلی برای قطع و وصل مدار فرمان استفاده می‌شوند و عموما توان قطع کمی‌دارند در صورتی که برای مدار فرمان خود از کنتاکتور سه فاز قدرت استفاده کنید هزینه ی اضافی را بر خود تحمیل کرده اید. قیمت کنتاکتور‌های کنترلی و فرمان را می‌توانید در بخش مربوط به خود در منوی سایت ملاخظه کنید.

کنتاکتور خازنی

کنتاکتور سه فاز خازنی تخصصا برای قطع و وصل خازن در بانک خازنی استفاده می‌شود و با مقاومتی که در لحظه وصل خازن در مدار وارد می‌کند شدت جریان اولیه را کاهش می‌دهد و به این صورت طول عمر خازن را افزایش می‌دهد.

برندهای معتبر کنتاکتور ( قدرت)

در ادامه جا دارد قدری بیشتر به بعد علمی‌و تجاری کنتاکتور سه فاز و قیمت کنتاکتور بسته به تغییرات ساختاری آن اشاره کنیم :

کنتاکتور سه فاز وسیله ای است که در آن با استفاده از خاصیت الکترومفناطیس تعدادی کنتاکت به یکدیگر وصل یا از یکدیگر جدا می‌شوند. از این خاصیت جهت قطع و وصل و یا تغییر اتصال مدار استفاده می‌شود. هر کنتاکتور معمولاً دارای سه کنتاکت اصلی برای مدارمی‌باشد.

کنتاکتور از دو هسته E شکل که یکی ثابت و دیگری متحرک است، تشکیل می‌شود. در میان هستۀ ثابت یک سیم پیچ قرار دارد که با عبور جریان از آن نیرویی ایجاد می‌شود که هسته متحرک را به هستۀ ثابت متصل می­کند. با حرکت هستۀ متحرک، تعدادی کنتاکت باز، بسته و تعدادی کنتاکت بسته، باز خواهند شد.

اجزای یک کنتاکتور سه فاز که قطعا کیفیت آن در قیمت کنتاکتور تاثیر دارد

1-    حامل کنتاکت‌های ثابت (این قسمت باید دارای درجه عایقی مناسبی باشد)

2-    6  ترمینال

3-    صفحه فلزی انتهایی برای نصب قسمت‌های ثابت روی آن

4-    کنتاکت‌های ثابت و متحرک (این کنتاکت‌ها باید در یک خط قرار گرفته و از پوشش اکسید نقره به منظور بالا بردن ضریب اطمینان در مقابل کار زیاد، در روی آنها استفاده شود.)

5-    بوبین کنتاکتور

6-     ترمینال‌های ورودی و خروجی

7-    سیستم هستۀ آهنی ثابت و متحرک

8-    قسمت کنترل جرقه (این قسمت باید دارای مقاومت زیاد در برابر گرمای حاصل از جرقه ایجاد شده در هنگام قطع کنتاکتور باشد.)

9-    حامل کنتاکت‌های متحرک (این قسمت باید دارای درجه عایقی مناسبی باشد)

جریانهای نامی کنتاکتور سه فاز و تاثیر در قیمت کنتاکتور

 در هر کنتاکتور، جریانهای نامی‌مختلفی تعریف می‌شود. این جریانها عبارتند از

جریان دائمی: این جریان با I_th2 نشان داده می‌شود و جریانی است که در شرایط کار عادی، در زمانی نا محدود و بدون قطع شدن از کنتاکتها عبور نموده، حرارت غیر مجاز تولید نکند و لزومی‌به تعمیر و سرویس کنتاکتور نیز احساس نشود.

جریان هفتگی: این جریان با I_th1  نشان داده می‌شنود و جریانی است که در شرایط نرمال و با هفته ای یکبار اتصال از کنتاکتها عبور کرده و تغییری در خصوصیات کنتاکتور به وجود نیاورد.

جریان شیفتی (هشت ساعتی) : این جریان با I_th  نشان داده می‌شود و جریانی است که در شرایط کار نرمال و با یکبار اتصال در هر هشت ساعت (یک شیفت کاری) از کنتاکتها می‌گذرد و تغییری در خصوصیات کنتاکتور به وجو نیاورد.

جریان کار نامی: این جریان با I_e نشان داده می‌شود و جریانی است که شرط استفاده از کنتاکتور را در رابطه با نوع و مقدار ولتاژ بار بیان می‌کند. مثلاً اگر این جریان به طور دائم از کنتاکتور عبور نماید. مقدار I_e برابر با I_th خواهد بود. ( I_e=I_th )

جریان اتصال کوتاه: مقدار ماکزیمم جریان در لحظه اتصال کوتاه که ممکن است باعث آسیب در کنتاکتور شود به جریان اتصال کوتاه ضربه ای معروف است. (I_s) همچنین مقدار مؤثر جریان اتصال کوتاه که کلید برای مدت یک ثانیه قادر به تحمل آن است، جریان یک ثانیه ای یا جریان نامی‌زمان کم نامیده می‌شود و با I_th (I_s) مشخص می‌گردد.

ولتاژ‌های نامی

کنتاکتور ولتاژهای نامی‌تعریف برای هر کنتاکتور عبارتند از

ولتاژ کار نامی: این ولتاژ که با  U_e نشان داده می‌شود مربوط به کنتاکتها بوده و مقدار ولتاژی است که کنتاکتها با جریان نامی I_e در آن به کار گرفته می‌شوند. این ولتاژ، توانایی قطع و وصل، نوع و محل استفاده کنتاکتور را مشخص می‌کند

ولتاژ عایقی نامی: این ولتاژ که با U_i نشان داده می‌شود، ولتاژی است که استحکام عایقی بین کنتاکتها را نشان می‌دهد.

ولتاژهای نامی‌تغذیه بوبین: این ولتاژ که با U_e نشان داده می‌شود ولتاژی است که باید به بوبین کنتاکتور اتصال یابد تا کنتاکتور عملکرد داشته باشد.

نکته 2 : ولتاژ کنتاکتورهای صنعتی از 220 ولت تا 660 ولت و کنتاکتهای اصلی آنها برای جریان 9 A تا 2750A  (مجهز به رادیاتورهای خفه کننده جرقه در موقع قطع و وصل) ساخته می‌شوند.

نکته 3 : ولتاژ تغذیه بوبین کنتاکتورها متفاوت بوده و از 24 تا 380 ولت ساخته می‌شوند. در اکثر کشورهای صنعتی برای حفاظت بیشتر، تغذیه بوبین کنتاکتورها را زیر ولتاژ حفاظت شده (65 ولت) انتخاب می‌کنند و یا برای تغذیۀ مدار فرمان از ترانسفورماتور جدا کننده استفاده می‌کنند.

قابلیت قطع و وصل و طول عمر کنتاکتور سه فاز و تاثیر در قیمت کنتاکتور

 سرعت قطع و وصل کنتاکتورها در زیر بار را می‌توان بدون آنکه آسیبی به آنها برسد با طراحی و انتخاب مناسب با 3000 بار در مدت افزایش داد.

تعداد دفعات قطع و وصل کنتاکتور (هر قطع و وصل یک بار) عمر مکانیکی نامیده می‌شود. طول عمر مکانیکی با حروف از A تا F که اصطلاحاً کلاس کلید نامیده می‌شود مشخص می‌شود حرف A تعداد 10³ بار قطع و وصل، حرف B تعداد 10⁴ بار، C تعداد 10⁵ بار،D  تعداد 10⁶ بار، E تعداد 10⁷ بار وF  تعداد 10⁸ بار قطع و وصل را نشان می‌دهد.

نکته 4 : بعد از حروف کلاس کلید ممکن است عددی به عنوان ضریب قرار گیرد مثلاً E3 برای طول عمر 3×10⁷ بار قطع و وصل به کار می‌رود.

قدرت قطع کنتاکتور سه فاز و تاثیر بر قیمت کنتاکتور

 به منظور انتخاب کنتاکتور مناسب برای مصرف کننده‌های مورد نظر باید به مشخصات توان، ولتاژ، جریان و ضریب قدرت باری که کنتاکتور مجاز است به آن وصل شود، توجه کرد. همچنین کنتاکتهای کنتاکتور باید تحمل جریان راه اندازی، جریان دائمی‌و جریانهای اتصال کوتاه لحظه ای پیش آمده را نیز داشته باشند. قدرت کنتاکتهای کنتاکتور در تحمل قوس الکتریکی ناشی از قطع کنتاکتها را قدرت فزع کنتاکتور می‌نامند. مشخصات بیان شده در بسیاری از موارد بر روی بدنۀ کنتاکتور یا در کاتالوگ آن نوشته می‌شوند.

برای راحتی کار انتخاب کنتاکتور بر اساس قیمت کنتاکتور ، طبقه بندی خاصی را برای کنتاکتورها در نظر می‌گیرند، این طبقه بندی بر اساس نوع جریان و موارد کاربرد انجام می‌شود. جدول زیر طبقه بندی را نشان می‌دهد.